Czołg Mk VI Crusader III – 6 Dywizja Pancerna, Tunezja 1943

DSC02497

Czołg Crusader to jeden z najbardziej znanych brytyjskich czołgów II Wojny Światowej. Choć niedopracowany i uważany za przestarzały już w chwili debiutu, to stał się obok Matildy II swoistą ikoną brytyjskiej armii w kampanii północnoafrykańskiej.

DSC02550

Crusader trafił do produkcji w 1940 roku. Czołg produkowano w trzech podstawowych wersjach, z których ostatnią był Crusader III produkowany od 1942 roku. Pojazd w tej wersji uzbrojony był w armatę Mk 3 lub Mk 5 kalibru 57 mm oraz sprzężony z nią karabin maszynowy Besa kalibru 7,92 mm. Grubość pancerza wyniosła w najgrubszym miejscu 50mm, a w najsłabszym 7mm. Załogę stanowiło trzech żołnierzy: kierowca, strzelec i dowódca, który pełnił również obowiązki ładowniczego. Ten ważący około 20 ton czołg napędzał 12 cylindrowy silnik benzynowy Nuffield Liberty Mk II o mocy 340KM, który pozwalał rozpędzić pojazd do prędkości maksymalnej około 40-45 km/h na drogach i 24 km/h w terenie. Łącznie w latach 1940-1943 wyprodukowano 4940 z 5700 zamówionych egzemplarzy czołgów Crusader i pojazdów specjalistycznych bazujących na jego podwoziu.

DSC02502

DSC02506

Chrztem bojowym dla nowego czołgu była operacja Battleaxe, w trakcie której wojska brytyjskie ruszyły na odsiecz oblężonemu Tobrukowi. Nie był to udany debiut, bowiem biorący w operacji 6 królewski pułk czołgów stracił wszystkie posiadane czołgi tego typu. Złożyły się na to nie tylko straty zadane przez przeciwnika, ale poniesione także w wyniku usterek technicznych. Kolejną dużą operacją, w której wzięły udział czołgi tego typu nosiła kryptonim… Crusader. Cel operacji był ten sam: ruszyć z odsieczą oblężonemu Tobrukowi. Choć sama operacja zakończyła się sukcesem, tak czołgi Crusader, mimo że odegrały w niej istotną rolę, to ponownie nie spełniły oczekiwań. Kiedy w 1942 roku do produkcji skierowano ulepszoną wersję Crusader III brytyjska armia zaczynała odbierać pierwsze egzemplarze amerykańskich czołgów M3 Grant, a następnie M4 Sherman. Był to początek końca kariery bojowej Crusadera. Po zakończeniu kampanii w Afryce Północnej czołgi Crusader wycofano ze wszystkich jednostek pancernych. Zaczęto wykorzystywać je jako maszyny szkoleniowe lub nośniki specjalistycznego uzbrojenia lub wyposażenia.

DSC02552

DSC02538

DSC02542

Warto wspomnieć, że czołgi Crusader były wykorzystywane w znacznej liczbie przez Wojsko Polskie na zachodzie. J.Magnuski w pracy Wozy Bojowe Polskich Sił Zbrojnych 1940-1946 podaje, że liczbę wykorzystywanych przez WP czołgów Crusader można szacować na około 350 egzemplarzy. Był to tym samym najliczniejszy czołg brytyjski w służbie Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, ale posłużył wyłącznie w celach szkoleniowych. To na nim wyszkolono wielu polskich czołgistów, którzy wykazali się w późniejszych walkach za sterami Cromwell’ów i Sherman’ów. Ponadto na wyposażeniu znalazło się także około 30 samobieżnych dział przeciwlotniczych Crusader AA.

DSC02519

DSC02520

Prezentowany model został wydany nakładem wydawnictwa Eaglemoss. Jego producentem jest najprawdopodobniej firma IXO. Nabyłem go na allegro w październiku z w bardzo przyzwoitej cenie. Czołg nosi oznaczenia 17./21. Pułku Ułanów, 6 Dywizji Pancernej brytyjskiej armii walczącej w Tunezji w 1943 roku. Sama miniatura prezentuje się naprawdę nieźle, ale daleko jej do poziomu do jakiego przyzwyczaiły mnie gotowe modele czołgów w skali 1/72 od Dragon Armor. Szkoda, że lina holownicza została odlana z plastiku, a nie wykonana z gumy lub bardziej elastycznego materiału. Ponadto została ona zamontowana w sposób niezbyt przekonujący – zwłaszcza w tylnej części pojazdu. Ciekawostką jest ruchomy układ jezdny, podobny do tego z prezentowanego kiedyś modelu francuskiego samochodu pancernego AMC Schneider P16. Jeśli ktoś lubi jeżdżące modele – nie zawiedzie się, bo działa to całkiem fajnie, choć chyba nie tego większość zainteresowanych by od tej miniatury oczekiwała?. Zresztą dla większości prawdziwych modelarzy prezentowany modelik, podobnie jak inne diecasty i tak z góry traktowany jest jako zabawka… Mnie natomiast ten modelik bardzo się podoba i stanowi ciekawe urozmaicenie mojej kolekcji.

DSC02524

DSC02527

DSC02548

Warto przeczytać:

Literatura podstawowa:

A. Zasieczny, Czołgi II Wojny Światowej, wyd. Almapres, Warszawa 2005, s.83-85.

J. Magnuski, Wozy Bojowe Polskich Sił Zbrojnych 1940-1946, wyd. Lampart, Warszawa 1998, s.83-93.

Publicystyka:

Z.Lalak, Czołg szybki Crusader, czyli jaka piękna katastrofa [w:] Technika Wojskowa. Historia, nr spec 5/2015.

  12 comments for “Czołg Mk VI Crusader III – 6 Dywizja Pancerna, Tunezja 1943

  1. 18 marca 2017 o 00:58

    Pierwsze ujęcie idealne dobrane na początek!
    Pozdrowienia

  2. 18 marca 2017 o 14:35

    Hej! Czołg wygląda całkiem fajnie. Na pewno jest to dobre urozmaicenie, szczególnie, że trzyma skalę :)

    Pozdrowienia :)

    • 18 marca 2017 o 14:59

      Cześć!

      Liczę, że jeszcze trochę pojazdów z czasów II Wojny Światowej trafi do mojej kolekcji ;) W kolejce jest niemiecki samochód ciężarowy Krupp Protze ;)

      Pozdrawiam!

      Piotr

      • 18 marca 2017 o 18:23

        Krupp Protze, no to się już nie mogę doczekać;) miałem takiego w skali 1:35, wspaniała to była maszyna;) dajesz tego Kruppa;)

        Pozdrawiam;)

        • 18 marca 2017 o 20:06

          Sam się nie mogę doczekać, bowiem modelik dopiero zamówiłem ;)

          Pozdrawiam!

          Piotr

  3. 19 marca 2017 o 21:56

    Witaj Piotrze
    Mam ten model od dwóch lat i też mi się bardzo podoba, zwłaszcza, że jeździ.
    Nie dałem rady go opisać na blogu, z braku czasu. Przerobiłem w nim wieżę. Wyciąłem ze ściany przedniej płytkę, na której jest lufa działa i karabinu i dorobiłem z tyłu ośkę. Teraz lufę w raz z karabinem można pochylać w górę i w dół, jak w prawdziwej maszynie.
    pozdrawiam

    • 17 kwietnia 2017 o 11:15

      Witaj Artemisie!

      Czekam więc, aż i Ty opiszesz go na blogu. Liczę też, że pokażesz przerobioną wieżę ;) Może i ja zdecyduje się na wprowadzenie tej modyfikacji.

      Pozdrawiam!

      Piotr

  4. ~SEATPC
    19 marca 2017 o 22:35

    Jednym z bardzo gorzkich kolekcjach tematycznych według wielu krajach od wojny nigdy nie są beunas i prawie nigdy nie są justificasdas, ja też pokazać nachylenie Panzer’ll musiał dokonać należytą pozycję jak ty.

    Gratulujemy tym modelu

    pozdrowienia

    • 17 kwietnia 2017 o 11:15

      Dzięki SEATPC za komentarz!

      Pozdrawiam!

      Piotr

  5. 22 marca 2017 o 04:26

    Choć fotka nie jest moja Piotr, po prostu kocham ten Crusader.
    Te straszliwe lata II wojny światowej.
    Przytulić!

    • 17 kwietnia 2017 o 11:16

      Crusader to jeden z ładniejszych czołgów II Wojny Światowej.
      Tak, to były straszliwe czasy…

      Pozdrawiam!

      Piotr

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *